W tym odcinku „Krótkiej historii ZAK” prezentujemy niełatwe dzieje firmy w okresie schyłku PRL. Ostatecznie skończył się on w kędzierzyńskich zakładach 1 stycznia 1992, wraz z ich przekształceniem w spółkę akcyjną.
Lata 80. to dla polskiej gospodarki czas głębokiego kryzysu, spowodowanego życiem ponad stan i w dużej mierze na kredyt w poprzednim dziesięcioleciu. Zakłady Azotowe Kędzierzyn też odczuły, że nastały trudne czasy, lecz pomimo tego firma rozwijała się i wzbogacała o nowe technologie.
Na początku lat 80-tych zatrzymano zużyte i uciążliwe dla środowiska instalacje, służące do produkcji bezwodnika ftalowego (I) i mocznika (I), a ponadto uruchomiono nową produkcję środków powierzchniowo czynnych.
W drugiej połowie tej niełatwej dekady przekazano do eksploatacji wytwórnię gazu syntezowego i czystego wodoru oraz nowoczesną wytwórnię alkoholi OXO (dwu-etyloheksanolu, n-butanolu i izo-butanolu), która dając od początku produkty o najwyższej jakości, osiągnęła zdolność produkcyjną 150 tysięcy ton rocznie i stała się najważniejszym źródłem przychodów oraz centrum nowego obszaru biznesu – komponentów tworzyw sztucznych. Powstanie OXO wiązało się z wielkim wysiłkiem ekonomicznym, który jednak okazał się strzałem w dziesiątkę, gdyż ta nowoczesna wytwórnia w dużej mierze pomogła zakładom przetrwać bolesną restrukturyzację, jaka czekała ZAK w kolejnych kilkunastu latach.
W ostatniej dekadzie Polski Ludowej uruchomiono również wytwórnię klejów mocznikowych, tzw. silekoli. Oddano do eksploatacji instalację granulacji mechanicznej saletrzaku o wyjątkowych parametrach jakościowych, wytrzymałościowych i wysiewnych, któremu nadano nazwę Salmag. Stał się on rynkową wizytówką Zakładów Azotowych Kędzierzyn. Zatrzymano tym samym inną, przestarzałą i uciążliwą instalację saletrzaku. W tym okresie zrealizowano też kilka inwestycji proekologicznych. Między innymi wykonano bezpieczne składowisko toksycznych odpadów produkcyjnych.
Lata 90-te to czas wielu przemian w Zakładach. Przede wszystkim to początek procesu transformacji gospodarczej w kraju i konieczność dostosowania sposobu funkcjonowania firmy do realiów rynkowych. To również czas wzmożonych działań na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
1 stycznia 1992 roku w wyniku komercjalizacji Zakłady przekształciły się z przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa o nazwie Zakłady Azotowe Kędzierzyn Spółka Akcyjna.
O burzliwej i niełatwej transformacji lat 90-tych w kolejnym wydaniu „Wieści z ZAK”.
Przeczytaj więcej na podobne tematy:
